MOIC cho biết giá trị của một khoản đầu tư so với số vốn đã bỏ ra là bao nhiêu lần, nhưng không tính đến thời gian để thu về khoản lợi nhuận đó. Khi trao đổi về lợi nhuận tiềm năng với nhà đầu tư, hãy giải thích các giả định đằng sau hệ số này và phân biệt giá trị dự kiến với tiền mặt đã thực nhận.
MOIC có nghĩa gì đối với một startup?
MOIC là viết tắt của Multiple on Invested Capital (hệ số trên vốn đầu tư). Hệ số này được tính bằng cách chia giá trị thu về cho số tiền đã đầu tư. Kết quả thể hiện lợi nhuận dưới dạng một hệ số: 1x nghĩa là giá trị bằng đúng khoản đầu tư ban đầu, còn 0x nghĩa là không thu về giá trị nào. Hệ số càng lớn thì giá trị thu về càng cao so với vốn đã đầu tư.
Ví dụ, nếu một nhà đầu tư bỏ ra $2 million và nhận về $10 million khi công ty được mua lại, khoản đầu tư này tạo ra MOIC là 5x. Cách tính này đơn giản, nhưng riêng con số đó chưa phản ánh đầy đủ bối cảnh. Nó không cho biết đã trôi qua bao nhiêu năm, số tiền đã thực sự được chi trả hay chưa, hoặc phí và phần chia lợi nhuận (carry) ảnh hưởng thế nào đến số tiền mà các limited partner nhận được.
Nhãn gắn với hệ số cũng quan trọng. Gross MOIC được tính trước phí và carry. Net MOIC phản ánh số tiền mà các limited partner nhận được sau những chi phí đó. Nếu bạn so sánh hai con số lợi nhuận, hãy chắc chắn rằng bạn biết con số nào đang được trình bày.
MOIC bỏ qua những gì về thời gian và dòng tiền?
Hai khoản đầu tư có thể có cùng MOIC nhưng khác nhau về thời gian. Một khoản đầu tư $1 million thu về $5 million sẽ cho ra hệ số 5x, dù khoản thu về đến sau ba năm hay mười năm. MOIC phản ánh quy mô lợi nhuận so với khoản đầu tư, chứ không phản ánh tốc độ.
IRR bổ sung yếu tố thời gian cho một khoản đầu tư đơn lẻ chỉ thu hồi vốn trong một lần thoái vốn. IRR có thể được tính bằng cách nâng MOIC lên lũy thừa của một chia cho số năm, rồi trừ đi một. Trong ví dụ từ $2 million thành $10 million, nếu thoái vốn sau sáu năm thì khoản đầu tư đạt 5x MOIC, 400% ROI và 30.8% IRR hằng năm. Các con số này mô tả những khía cạnh khác nhau của cùng một kết quả.
Bạn cũng cần rõ giá trị đã được hiện thực hóa hay chỉ là ước tính. Trước khi thoái vốn, giá trị của khoản đầu tư có thể dựa vào định giá của vòng gọi vốn gần nhất. Khi đó, đây là con số trên giấy, chứ không phải tiền mặt đã thu về. TVPI bao gồm cả giá trị đã hiện thực hóa và chưa hiện thực hóa, chia cho vốn đã góp. DPI đo lường số tiền đã phân phối chia cho vốn đã góp. Một quỹ có thể báo cáo TVPI 3x trong khi tổng tiền mặt phân phối chỉ tương đương 0.5x DPI.
Làm thế nào để liên kết kết quả của công ty với MOIC của nhà đầu tư?
Giá trị thoái vốn có thể có của một công ty tự nó không phải là MOIC của nhà đầu tư. Giá mua vào và tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư ảnh hưởng đến mức độ kết quả đó được chuyển thành giá trị thu về. Khi trình bày một kịch bản thoái vốn, hãy giải thích lộ trình từ số tiền đầu tư đến khoản lợi nhuận mà nhà đầu tư được hưởng.
Kỳ vọng lợi nhuận cũng khác nhau tùy theo nhà đầu tư và mô hình quỹ. Một khung đầu tư mạo hiểm phổ biến là các quỹ giai đoạn đầu thường tính đến mức lợi nhuận tiềm năng từ 10x trở lên, vì nhiều khoản đầu tư chỉ thu về rất ít. Một quỹ nhắm đến khoảng 3x net MOIC trong vòng đời khoảng 10 năm có thể cần khoảng 4-5x gross MOIC trước phí. Đây chỉ là minh họa về toán học danh mục đầu tư, chứ không phải yêu cầu chung cho mọi nhà đầu tư hay mọi công ty.
Định giá đầu vào làm thay đổi ý nghĩa của một kết quả. Một khoản đầu tư seed $2 million ở mức định giá sau vòng gọi vốn $20 million cần có lộ trình đáng tin cậy để đạt kết quả trên $200 million nhằm đáp ứng ngưỡng kiểm tra 10x. Với định giá sau vòng gọi vốn $8 million, kết quả $80 million sẽ đạt cùng ngưỡng hệ số đó. Cả hai phép tính đều không chứng minh kết quả đó có khả năng xảy ra. Mỗi phép tính chỉ cho thấy mức giá đề xuất ảnh hưởng thế nào đến trường hợp lợi nhuận.
Một số nhà đầu tư thiên thần, văn phòng gia đình và nhà tài trợ dựa trên doanh thu có thể chấp nhận kết quả bền vững ở mức 3-5x. Một công ty có thể là doanh nghiệp vững chắc nhưng vẫn không phù hợp với mô hình lợi nhuận của một quỹ seed. Câu hỏi quan trọng là cơ hội của công ty và kỳ vọng của nhà đầu tư có khớp với nhau hay không.
Bạn nên tránh điều gì khi trình bày MOIC?
Hệ số lợi nhuận hữu ích nhất khi các giả định của nó được thể hiện rõ ràng. Hãy tránh trình bày nó như một lời hứa độc lập, hoặc coi định giá công ty như tiền mặt đã nhận.
Những sai lầm phổ biến gồm:
- Bỏ qua mốc thời gian. Hãy nêu số năm dự kiến để thoái vốn cùng với hệ số. Một kết quả 5x không cho thấy vốn có thể bị ràng buộc trong bao lâu.
- Trình bày định giá trên giấy như khoản tiền đã thực nhận. Hãy ghi rõ các ước tính dựa trên định giá là chưa hiện thực hóa, thay vì ngầm hiểu rằng việc thoái vốn đã diễn ra.
- Dùng giá trị tổng thể của công ty làm lợi nhuận của nhà đầu tư. Hãy cho thấy giá mua vào và tỷ lệ sở hữu liên kết kịch bản thoái vốn với MOIC mà nhà đầu tư có thể đạt được như thế nào.
- Bỏ qua mô hình lợi nhuận của nhà đầu tư. Một kết quả 3x có thể phù hợp với một số nhà đầu tư nhưng không đáp ứng nhu cầu của một quỹ đầu tư mạo hiểm. Hãy cân nhắc xem các giả định của bạn có phù hợp với nhà đầu tư mà bạn đang tiếp cận hay không.
- Giấu các dữ liệu đầu vào. Hãy giải thích định giá đầu vào, giả định thoái vốn và MOIC kết quả của nhà đầu tư. Hãy làm rõ sự không chắc chắn thay vì trình bày một kịch bản như thể đó là một sự đảm bảo.
Làm thế nào để tìm nhà đầu tư có trọng tâm phù hợp?
Kỳ vọng của các nhà đầu tư không hoàn toàn giống nhau. Khi xác định nhà đầu tư tiềm năng, hãy cân nhắc xem giai đoạn, ngành, khu vực địa lý và quy mô séc họ ưa thích có phù hợp với công ty của bạn hay không. Sau đó, hãy trình bày các giả định lợi nhuận của bạn theo cách giúp người khác hiểu được logic và mức độ không chắc chắn.
Round Funded bao quát hơn 60,000 VC, nhà đầu tư thiên thần, văn phòng gia đình và chương trình tăng tốc đang hoạt động. Founder có thể tìm kiếm theo giai đoạn, ngành, khu vực địa lý và quy mô séc. Nhà đầu tư được lọc theo hoạt động gần đây, tức là có một khoản đầu tư trong khoảng 6 tháng qua, và email của họ đã được xác minh. Bạn có thể gửi startup của mình lên Round Funded để được ghép với nhà đầu tư phù hợp.
Sau khi xác định được nhà đầu tư tiềm năng, bạn có thể dùng Round Funded để gửi pitch và theo dõi phản hồi. AI của nền tảng này soạn email tiếp cận được cá nhân hóa và email theo dõi cho từng nhà đầu tư. Email được gửi từ Gmail của chính bạn, nên phản hồi sẽ về hộp thư đến của bạn và chuỗi trao đổi thuộc về bạn. Quy trình gọi vốn giữ nhà đầu tư, các giai đoạn và các bước tiếp theo ở cùng một nơi.
Round Funded cũng cung cấp Data Room miễn phí trên mọi gói, với một liên kết chứa deck, số liệu traction, đội ngũ và yêu cầu vốn của bạn. Round+ bổ sung các liên kết theo dõi riêng cho từng nhà đầu tư và phân tích mức độ tương tác, bao gồm lượt xem, lượt mở deck và lượt nhấn vào lịch họp. Những tính năng này có thể giúp bạn trình bày tài liệu của công ty khi đánh giá mức độ phù hợp của nhà đầu tư, nhưng chúng không quyết định liệu lợi nhuận đề xuất có khả thi hay không. Bạn có thể tìm kiếm nhà đầu tư theo giai đoạn, ngành, khu vực địa lý và quy mô séc.
Round Funded giúp bạn tìm nhà đầu tư như thế nào
- Gửi startup của bạn qua đơn đăng ký của Round Funded để được ghép với nhà đầu tư.
- Tìm kiếm trong cơ sở dữ liệu nhà đầu tư theo giai đoạn, ngành, khu vực địa lý và quy mô séc.
- Xem các lựa chọn nhà đầu tư và xây dựng quy trình gọi vốn để giữ nhà đầu tư, các giai đoạn và bước tiếp theo ở một nơi.
- Dùng AI để soạn email và email theo dõi được cá nhân hóa cho nhà đầu tư.
- Gửi email tiếp cận từ Gmail của bạn và theo dõi phản hồi trong quy trình. Gửi startup của bạn lên Round Funded.
Câu hỏi thường gặp
Làm thế nào để tính MOIC?
Chia giá trị thu về cho vốn đã đầu tư. Nếu một nhà đầu tư bỏ ra $2 million và nhận về $10 million, MOIC là 5x. Trước khi thoái vốn, giá trị dựa trên định giá của vòng gọi vốn gần nhất chỉ là ước tính, chứ không phải tiền mặt đã thu về.
Sự khác biệt giữa MOIC và IRR là gì?
MOIC đo lường giá trị thu về so với vốn đã đầu tư. IRR tính đến thời gian cần thiết để thu về lợi nhuận. Do đó, cùng một MOIC có thể tương ứng với các IRR hằng năm khác nhau tùy theo khoản đầu tư kéo dài bao lâu.
MOIC 1x có phải là lợi nhuận không?
MOIC 1x nghĩa là giá trị của khoản đầu tư bằng số tiền đã bỏ ra. Trên giấy, đây là điểm hòa vốn, nhưng không nhất thiết là lợi nhuận đã thực hiện sau phí và carry. Việc nó có đáp ứng mục tiêu của nhà đầu tư hay không tùy thuộc vào các mục tiêu đó và khoảng thời gian liên quan.
Vì sao một quỹ đầu tư mạo hiểm lại tìm kiếm tiềm năng 10x?
Một khung đầu tư mạo hiểm giai đoạn đầu phổ biến nhắm đến tiềm năng từ 10x trở lên, vì nhiều khoản đầu tư chỉ thu về rất ít. Đây là cách tiếp cận về lợi nhuận của quỹ, chứ không phải lời hứa hay mục tiêu chung cho mọi nhà đầu tư thiên thần hay nhà đầu tư nói chung.
Sự khác biệt giữa gross MOIC và net MOIC là gì?
Gross MOIC được tính trước phí và carry. Net MOIC phản ánh số tiền mà các limited partner nhận được sau những chi phí đó. Hãy kiểm tra xem một con số là gross hay net trước khi so sánh nó với một hệ số khác.