Cổ phần cố vấn giúp bạn đền đáp một cố vấn bằng vốn chủ sở hữu cho việc tiếp tục định hướng, giới thiệu hoặc chia sẻ chuyên môn. Trước khi đề nghị một khoản cấp, hãy xác định rõ công việc, thống nhất các điều khoản bằng văn bản và cân nhắc cách vốn chủ sở hữu ảnh hưởng đến việc tuyển dụng trong tương lai.
Cổ phần cố vấn là gì?
Cổ phần cố vấn là hình thức đền đáp bằng vốn chủ sở hữu dành cho người hỗ trợ liên tục một startup mà không gia nhập với tư cách nhân viên. Thuật ngữ này thường chỉ quyền chọn mua cổ phiếu phổ thông hoặc cổ phiếu hạn chế, chứ không phải một loại cổ phần riêng biệt. Cố vấn có thể đóng góp vài giờ mỗi tháng, đưa ra ý kiến chiến lược, giới thiệu đối tác hoặc chia sẻ chuyên môn mà công ty cần.
Điểm khác biệt quan trọng nằm ở tính liên tục. Một người chỉ thực hiện một lần giới thiệu hoặc hoàn thành một nhiệm vụ tư vấn cụ thể có thể đang giúp công ty bạn, nhưng điều đó không tự động tạo ra mối quan hệ cố vấn lâu dài. Nếu công việc chỉ giới hạn ở một nhiệm vụ xác định, hãy cân nhắc xử lý riêng thay vì cấp cổ phần cho một vai trò liên tục chưa được thiết lập.
Các khoản cấp cho cố vấn thường lấy từ quỹ quyền chọn cổ phiếu của công ty. Quỹ này có giới hạn và cũng có thể dùng để đền đáp nhân viên, vì vậy mỗi khoản cấp đều ảnh hưởng đến lượng vốn chủ sở hữu còn lại cho những người đóng góp khác. Hãy xem đề nghị này là một quyết định về đãi ngộ, không phải một lời cảm ơn thông thường.
Bạn nên đề nghị cố vấn bao nhiêu vốn chủ sở hữu?
Không có một mức cấp nào phù hợp cho mọi startup hay mọi cố vấn. Mức phù hợp phụ thuộc vào giai đoạn của công ty, các trách nhiệm đã thống nhất và đóng góp bạn kỳ vọng. Hãy xác định vai trò trước khi thảo luận về tỷ lệ phần trăm: một cố vấn chỉ góp ý thỉnh thoảng có thể xứng đáng với mức cấp khác so với người được kỳ vọng hỗ trợ chiến lược, tuyển dụng, giới thiệu khách hàng hoặc một lĩnh vực chuyên môn then chốt.
Dữ liệu đãi ngộ H1 2024 của Carta báo cáo các mức cấp cố vấn trung vị sau:
| Giai đoạn công ty | Mức cấp trung vị |
|---|---|
| Pre-seed | 0.21% |
| Seed | 0.12% |
| Series A | 0.05% |
Những con số này chỉ mang tính tham khảo, không phải một công thức. Dữ liệu của Carta cũng cho biết chỉ 10% cố vấn ở giai đoạn pre-seed nhận được ít nhất 1%. Hãy cân nhắc công việc dự kiến và giai đoạn của công ty, thay vì chỉ dựa vào uy tín của cố vấn để đặt mức cấp.
Trước khi quyết định vốn chủ sở hữu, hãy ghi lại những gì bạn kỳ vọng cố vấn sẽ làm. Trách nhiệm rõ ràng giúp cả hai bên hiểu khoản cấp nhằm đền đáp điều gì. Chúng cũng cho bạn cơ sở vững chắc hơn để đánh giá xem số lượng đề nghị có tương xứng hay không.
Cổ phần cố vấn nên được vest như thế nào?
Vesting gắn vốn chủ sở hữu với việc phục vụ theo thời gian. Các khoản cấp cho cố vấn thường được vest hàng tháng trong hai năm, thường không có cliff. Một số thỏa thuận thay vào đó có cliff ba tháng, nghĩa là quá trình vesting chỉ bắt đầu khi cố vấn đã tiếp tục tham gia trong khoảng thời gian đó.
Tránh cấp toàn bộ số lượng ngay lập tức chỉ vì hai bên đã đồng ý hợp tác. Việc vest ngay khi ký kết đồng nghĩa với việc đền đáp một mối quan hệ trước khi sự định hướng dự kiến thực sự diễn ra. Một lịch vesting thay vào đó khiến khoản cấp phụ thuộc vào việc cố vấn tiếp tục tham gia.
Việc làm việc thử cùng nhau trước khi hoàn tất thỏa thuận cũng có ích. Mẫu FAST của Founder Institute khuyến nghị thời gian thử nghiệm ít nhất một tháng và ít nhất tám giờ làm việc cùng nhau. Điều này giúp bạn và cố vấn tiềm năng đánh giá xem mối quan hệ làm việc và các lời khuyên có hữu ích hay không trước khi cam kết một khoản cấp.
Thỏa thuận cố vấn nên bao gồm những gì?
Hãy ghi khoản cấp vào một thỏa thuận bằng văn bản thay vì dựa vào thỏa thuận miệng. Ghi rõ loại và số lượng vốn chủ sở hữu, lịch vesting và sự phê duyệt của hội đồng quản trị. Nếu khoản cấp là quyền chọn mua cổ phiếu, hãy ghi lại cả giá thực hiện. Thỏa thuận cũng cần làm rõ các trách nhiệm dự kiến để các điều khoản phản ánh đúng công việc bạn đã thảo luận.
Những cam kết chưa được ghi lại hoặc chưa đầy đủ có thể khiến các câu hỏi cơ bản không có lời giải. Chúng cũng có thể trở nên khó giải thích hơn trong quá trình thẩm định của nhà đầu tư. Việc lưu giữ hồ sơ rõ ràng về khoản cấp và sự phê duyệt giúp bạn nắm được công ty đã cam kết những gì với các cố vấn.
Founder Institute cung cấp FAST như một mẫu thỏa thuận cố vấn miễn phí, gồm một trang. Một mẫu đã được luật sư rà soát cũng là một lựa chọn khác. Các điều khoản phù hợp có thể tùy thuộc vào khoản cấp và hoàn cảnh của bạn, vì vậy hãy nhận tư vấn chuyên môn đủ điều kiện khi cần thiết.
Khoản cấp cố vấn có thể ảnh hưởng thế nào đến bảng cap table và thuế?
Vì cổ phần cố vấn thường lấy từ quỹ quyền chọn cổ phiếu, mỗi khoản cấp làm giảm số lượng còn lại dành cho các nhân sự tương lai. Quỹ này cũng có thể được bổ sung bằng cách pha loãng cổ phần của người sáng lập trước một vòng gọi vốn có định giá. Hãy xem xét khoản cấp cùng với nhu cầu tuyển dụng và các cam kết vốn chủ sở hữu khác, thay vì chỉ xem xét một tỷ lệ phần trăm riêng lẻ.
Chẳng hạn, mười cố vấn mỗi người nhận 0.5% sẽ cộng lại là 5% công ty. Hướng dẫn FAST đã công bố mô tả 5% là quy mô của toàn bộ quỹ cố vấn. Vì vậy, một nhóm cố vấn đông nhưng được định nghĩa lỏng lẻo có thể cộng dồn thành một cam kết đáng kể, đặc biệt nếu hồ sơ không giải thích rõ đóng góp của từng người.
Cách xử lý thuế có thể khác nhau tùy loại khoản cấp. Các cố vấn không phải là nhân viên thường nhận quyền chọn mua cổ phiếu không đủ điều kiện (NSOs) hoặc cổ phiếu hạn chế, thay vì quyền chọn mua cổ phiếu ưu đãi. Với NSOs, thuế thu nhập thông thường thường áp dụng khi thực hiện quyền, đối với phần chênh lệch giữa giá thực hiện và giá trị thị trường hợp lý. Thuế lợi nhuận vốn có thể áp dụng cho các khoản lãi tiếp theo khi cổ phiếu được bán.
Đối với cổ phiếu hạn chế, lựa chọn 83(b) có thể cho phép cố vấn nộp thuế dựa trên giá trị hiện tại của cổ phiếu thay vì tại mỗi ngày vesting. Thời hạn của IRS là 30 ngày sau khi cổ phiếu được chuyển giao. Hệ quả thuế phụ thuộc vào khoản cấp và hoàn cảnh cá nhân, vì vậy hãy xác nhận chi tiết với các chuyên gia pháp lý và thuế đủ điều kiện.
Bạn nên tránh những sai lầm nào với cổ phần cố vấn?
- Cấp vốn chủ sở hữu cho một cái tên thay vì một đóng góp: Dựa khoản cấp trên mức độ tham gia dự kiến và các trách nhiệm đã thống nhất.
- Cấp quá nhiều, quá sớm: Dùng dữ liệu đãi ngộ làm tham khảo, sau đó đánh giá công việc và giai đoạn công ty.
- Bỏ qua vesting: Gắn vốn chủ sở hữu với việc phục vụ liên tục thay vì cấp toàn bộ khi mối quan hệ bắt đầu.
- Coi một lần giới thiệu là một vai trò cố vấn: Tách hỗ trợ một lần khỏi một cam kết lâu dài.
- Để điều khoản không chính thức: Ghi khoản cấp, chi tiết vesting và sự phê duyệt của hội đồng quản trị bằng văn bản.
- Bỏ qua quỹ quyền chọn cổ phiếu: Cân nhắc tác động đến việc tuyển dụng trong tương lai và các thay đổi có thể có của quỹ.
Round Funded giúp người sáng lập tìm nhà đầu tư như thế nào
- Gửi startup của bạn lên Round Funded để được ghép với nhà đầu tư.
- Tìm kiếm trong cơ sở dữ liệu gồm hơn 60.000 VC, nhà đầu tư thiên thần, family office và accelerator đang hoạt động, theo giai đoạn, ngành, khu vực địa lý và quy mô khoản đầu tư. Tìm nhà đầu tư được ghép với startup của bạn. Hoạt động của nhà đầu tư được lọc theo các khoản đầu tư trong khoảng 6 tháng gần đây, và email được xác minh.
- Dùng AI để soạn email cá nhân hóa gửi nhà đầu tư và email theo dõi, sau đó gửi thư tiếp cận từ Gmail của chính bạn để phản hồi xuất hiện trong hộp thư đến và chuỗi thư thuộc về bạn.
- Theo dõi nhà đầu tư, các giai đoạn gọi vốn và các bước tiếp theo trong pipeline CRM. Mời đồng đội vào không gian làm việc của startup để cùng làm việc.
- Xây dựng và chia sẻ Data Room gồm pitch deck, traction, đội ngũ và yêu cầu vốn của bạn trên cùng một liên kết. Việc tạo và chia sẻ là miễn phí trên mọi gói; được ghép với nhà đầu tư đang hoạt động. Round+ còn bao gồm các liên kết theo dõi riêng cho từng nhà đầu tư và phân tích mức độ tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Cổ phần cố vấn có phải là một loại cổ phiếu riêng không?
Thường thì không. Thuật ngữ này chủ yếu chỉ quyền chọn mua cổ phiếu phổ thông hoặc cổ phiếu hạn chế được cấp cho cố vấn, chứ không phải một loại cổ phần riêng biệt.
Lịch vesting điển hình cho cố vấn là gì?
Các khoản cấp cho cố vấn thường được vest hàng tháng trong hai năm. Một số thỏa thuận không có cliff, trong khi số khác dùng cliff ba tháng. Hãy ghi lịch trình trong thỏa thuận bằng văn bản.
Khoản cấp cho cố vấn thường có lấy từ quỹ quyền chọn cổ phiếu không?
Có. Các khoản này thường sử dụng vốn chủ sở hữu từ quỹ quyền chọn cổ phiếu, quỹ này cũng được dùng cho các khoản cấp nhân viên. Hãy tính đến ảnh hưởng đối với việc tuyển dụng trong tương lai và mọi thay đổi có thể có của quỹ.
Startup có thể cấp cho cố vấn quyền chọn mua cổ phiếu ưu đãi không?
Các cố vấn không phải là nhân viên thường nhận NSOs hoặc cổ phiếu hạn chế thay vì quyền chọn mua cổ phiếu ưu đãi. Hãy xác nhận khoản cấp phù hợp và cách xử lý thuế của nó với các chuyên gia đủ điều kiện.
Có nên cấp vốn chủ sở hữu cho một lần giới thiệu không?
Một lần giới thiệu thường khác với công việc cố vấn liên tục. Hãy xác định các trách nhiệm dự kiến trước khi đề nghị khoản cấp cố vấn, và cân nhắc xử lý sự hỗ trợ một lần một cách riêng biệt.