Mức cổ phần nên trao cho nhà đầu tư phụ thuộc vào số tiền bạn huy động và định giá sau khi rót vốn (post-money valuation) của công ty. Các vòng gọi vốn giai đoạn đầu thường liên quan đến 10% đến 25% quyền sở hữu, trong đó các vòng seed thường nằm trong khoảng 15% đến 20%. Hãy xem những tỷ lệ này là điểm tham chiếu chứ không phải quy tắc cố định: kết quả phù hợp phụ thuộc vào kế hoạch tài chính của bạn và giai đoạn phát triển của công ty.
Nên trao bao nhiêu cổ phần cho nhà đầu tư ở từng giai đoạn?
Mức phổ biến khác nhau tùy theo giai đoạn. Các vòng pre-seed thường liên quan đến 10% đến 15% cổ phần, vòng seed là 15% đến 20%, và vòng Series A là 15% đến 25%. Những con số này mô tả các điểm tham chiếu phổ biến, không phải điều khoản hay yêu cầu được đảm bảo.
Một vòng gọi vốn sau có thể liên quan đến tỷ lệ sở hữu tương tự như vòng trước nhưng đại diện cho một công ty lớn hơn. Riêng tỷ lệ phần trăm không cho bạn biết một thương vụ có phù hợp hay không. Hãy xem xét cùng với số tiền bạn đang huy động, định giá và nhu cầu tài chính của công ty.
Nếu một nhà đầu tư tìm kiếm quyền sở hữu vượt đáng kể so với mức thông thường cho giai đoạn của bạn, hãy dừng lại để hiểu lý do. Yêu cầu đó có thể phản ánh định giá thấp hoặc mong muốn nắm giữ một phần lớn hơn. Bạn có thể đánh giá các điều khoản, thảo luận về chúng và so sánh đề nghị với các phương án khác trước khi quyết định.
Bạn tính số cổ phần bán ra như thế nào?
Công thức cơ bản là:
Cổ phần bán ra = số tiền huy động ÷ định giá sau khi rót vốn
Ví dụ, huy động $2M ở mức định giá sau khi rót vốn $10M nghĩa là bán 20% công ty trong vòng đó. Cùng số tiền huy động ở mức định giá sau khi rót vốn $8M nghĩa là bán 25%. Ở mức định giá sau khi rót vốn $13M, tỷ lệ là khoảng 15%.
Các ví dụ này cho thấy tại sao tỷ lệ phần trăm không nên được đánh giá riêng lẻ. Khi số tiền huy động không đổi, định giá sau khi rót vốn cao hơn đồng nghĩa với tỷ lệ cổ phần bán ra nhỏ hơn. Khi định giá thấp hơn, cùng một khoản đầu tư đại diện cho tỷ lệ sở hữu lớn hơn.
Phép tính này cũng giúp bạn đánh giá một vòng gọi vốn đề xuất theo cách thực tế. Hãy bắt đầu với số vốn công ty cần, sau đó xem xét mức định giá mà bạn có thể bảo vệ. Từ đó, ước tính tỷ lệ cổ phần của công ty mà khoản tài trợ sẽ đại diện. Một định giá có cơ sở vững chắc là trọng tâm của cuộc thảo luận này, vì nó ảnh hưởng đến tỷ lệ sở hữu cuối cùng.
Bạn nên cân nhắc những gì ngoài tỷ lệ của nhà đầu tư?
Con số cổ phần nổi bật không phản ánh hết mọi tác động đến quyền sở hữu của người sáng lập. Trước khi đồng ý với các điều khoản, hãy xem xét cách khoản tài trợ đề xuất tương tác với cơ cấu vốn rộng hơn và các kế hoạch của công ty.
- Số tiền bạn dự định huy động: Vốn vượt quá mức doanh nghiệp có thể sử dụng hiệu quả có thể đồng nghĩa với việc bán nhiều cổ phần hơn mức cần thiết. Hãy cân nhắc số tiền cần thiết để đạt cột mốc tiếp theo.
- Quỹ quyền chọn (option pool): Cổ phần của nhà đầu tư và quỹ quyền chọn dành cho nhân viên là hai phần riêng biệt. Tuy nhiên, một quỹ quyền chọn trước khi rót vốn (pre-money) mới sẽ làm tăng tổng mức pha loãng và giảm quyền sở hữu của người sáng lập. Quỹ 15% hoặc 20% trước khi rót vốn có thể có tác động đáng kể, vì vậy hãy xác định quy mô dựa trên kế hoạch tuyển dụng thay vì nhu cầu giả định lớn hơn.
- Tỷ lệ sở hữu đã pha loãng hoàn toàn (fully diluted): Hãy mô phỏng vòng gọi vốn và mọi quỹ quyền chọn mới trên bảng cổ phần (cap table) trước khi ký kết. Xem xét tỷ lệ sở hữu mà người sáng lập sẽ nắm giữ sau khi tính đến cả hai yếu tố.
- Đóng góp của nhà đầu tư: Nhà đầu tư thiên thần (angel) có thể mang đến niềm tin sớm và mạng lưới quan hệ, trong khi các quỹ đầu tư có thể cung cấp khoản vốn lớn hơn và khả năng tài trợ cho các vòng tiếp theo. Những đóng góp này quan trọng đối với đánh giá của bạn, nhưng chúng không làm thay đổi phép tính pha loãng.
Nếu nhiều nhà đầu tư tham gia cùng một vòng, tổng số cổ phần bán ra sẽ quyết định mức pha loãng, dù khoản tài trợ đến từ nhà đầu tư thiên thần, quỹ đầu tư hay cả hai. Số lượng nhà đầu tư không làm biến mất phép tính sở hữu: hãy tập trung vào tổng tỷ lệ mà vòng gọi vốn đại diện.
Làm thế nào để tránh bán nhiều cổ phần hơn kế hoạch?
Một sai lầm có thể tránh được là chọn một tỷ lệ phần trăm trước khi thiết lập một mức định giá có thể bảo vệ. Thay vào đó, hãy xác định một định giá trước khi rót vốn có cơ sở vững chắc và tính toán số tiền bạn muốn huy động sẽ chuyển thành tỷ lệ sở hữu sau khi rót vốn như thế nào. Điều đó giữ cho nhu cầu tài chính và mức pha loãng thu được luôn gắn kết với nhau.
Rủi ro thứ hai là huy động nhiều hơn mức doanh nghiệp có thể sử dụng. Mỗi đô la bổ sung huy động được có thể đồng nghĩa với việc bán thêm cổ phần. Hãy lên kế hoạch vòng gọi vốn xoay quanh số tiền tối thiểu cần thiết để đạt cột mốc tiếp theo, thay vì thêm một khoản đệm mà không có mục đích sử dụng rõ ràng.
Các giả định về quỹ quyền chọn cũng đáng được chú ý cẩn thận. Một quỹ nên phản ánh kế hoạch tuyển dụng của công ty. Nếu quỹ đề xuất lớn hơn mức kế hoạch tuyển dụng đòi hỏi, nó có thể làm tăng mức pha loãng mà không phục vụ nhu cầu tuyển dụng trước mắt. Hãy đưa quỹ vào mô hình bảng cổ phần để bạn có thể thấy tác động tổng hợp của khoản tài trợ và quỹ đó.
Cuối cùng, hãy cân nhắc các phương án thay thế sẵn có trước khi chấp nhận một đề nghị. Nhiều đề nghị cùng lúc có thể hỗ trợ một định giá trước khi rót vốn cao hơn và giảm tỷ lệ cổ phần bán ra. Doanh thu và nợ mạo hiểm (venture debt) cũng có thể kéo dài thời gian hoạt động mà không cần bán cổ phần, khi phù hợp. Những lựa chọn này không phù hợp với mọi công ty, nhưng chúng có thể nằm trong đánh giá tài chính của bạn.
Mục tiêu không phải là giảm thiểu quyền sở hữu của nhà đầu tư bằng mọi giá. Mục tiêu là huy động đủ vốn để tiến triển trên các điều khoản mà công ty có thể đảm đương, đồng thời giữ được vị thế sở hữu hợp lý cho đội ngũ. Sự pha loãng có thể cộng dồn qua các vòng sau, vì vậy hiểu rõ tác động của khoản tài trợ hiện tại giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt hơn.
Khi so sánh các nhà đầu tư tiềm năng, bạn có thể được ghép nối với các nhà đầu tư đang hoạt động. Việc khám phá nhà đầu tư có thể giúp bạn đánh giá các bên tham gia tiềm năng, nhưng nó không quyết định bạn cần bao nhiêu vốn hay công ty bạn có thể bảo vệ mức định giá nào.
Round Funded giúp bạn tìm nhà đầu tư như thế nào
- Gửi startup của bạn lên Round Funded để được ghép nối với nhà đầu tư.
- Tìm kiếm trong danh mục hơn 60.000 VC, nhà đầu tư thiên thần, family office và accelerator đang hoạt động theo giai đoạn, lĩnh vực, khu vực địa lý và quy mô đầu tư.
- Xem các nhà đầu tư được lọc theo hoạt động gần đây, có khoản đầu tư trong khoảng 6 tháng qua và email đã được xác minh.
- Chuẩn bị bài thuyết trình dành riêng cho từng nhà đầu tư với email tiếp cận và email theo dõi do AI soạn thảo.
- Gửi bài thuyết trình từ Gmail của riêng bạn và theo dõi nhà đầu tư, các giai đoạn gọi vốn và các bước tiếp theo trong pipeline.
Round Funded giúp người sáng lập tìm nhà đầu tư, gửi bài thuyết trình và theo dõi phản hồi. Bạn vẫn chịu trách nhiệm quyết định số tiền cần huy động, mức định giá mục tiêu và việc một đề nghị có phù hợp với kế hoạch của mình hay không. Để khám phá việc ghép nối nhà đầu tư trên Round Funded, hãy gửi startup của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Nhà đầu tư thường nắm bao nhiêu cổ phần trong một vòng seed?
Các vòng seed thường liên quan đến 15% đến 20% công ty. Tỷ lệ thực tế phụ thuộc vào số tiền huy động và định giá sau khi rót vốn.
Làm thế nào để tính tỷ lệ phần trăm bán ra trong một vòng gọi vốn?
Chia số tiền huy động cho định giá sau khi rót vốn. Ví dụ, khoản huy động $2M ở mức định giá sau khi rót vốn $10M tương ứng với 20% công ty.
Quỹ quyền chọn có thuộc phần cổ phần của nhà đầu tư không?
Không. Hai phần này tách biệt nhau. Nhưng một quỹ quyền chọn trước khi rót vốn mới sẽ làm tăng tổng mức pha loãng và giảm quyền sở hữu của người sáng lập, vì vậy hãy tính đến nó khi mô hình hóa vòng gọi vốn.
Huy động nhiều tiền hơn có luôn đồng nghĩa với việc bán thêm cổ phần không?
Số tiền huy động thêm có thể đồng nghĩa với việc bán thêm cổ phần. Hãy cân nhắc công ty có thể sử dụng hiệu quả bao nhiêu vốn và cần gì để đạt cột mốc tiếp theo.
Người sáng lập có thể giảm pha loãng bằng cách nào?
Huy động một khoản phù hợp với nhu cầu của công ty, thiết lập một định giá có cơ sở vững chắc và điều chỉnh quy mô quỹ quyền chọn theo kế hoạch tuyển dụng. Doanh thu hoặc nợ mạo hiểm có thể kéo dài thời gian hoạt động mà không cần bán cổ phần, khi phù hợp.